فهرست مطالب
پارگی روتاتور کاف یعنی پاره شدن یک یا چند تاندون از چهار عضله‌ای که سر استخوان بازو را در حفره شانه نگه می‌دارند. این آسیب معمولاً با درد جلو و کنار شانه، درد شبانه و ضعف در بالا بردن دست همراه است و ممکن است ناگهانی (در اثر ضربه یا افتادن) یا به‌تدریج و با افزایش سن ایجاد شود. بسیاری از پارگی‌های جزئی با استراحت، دارو و فیزیوتراپی بهتر می‌شوند و پارگی‌های کامل یا مقاوم به درمان، معمولاً با جراحی آرتروسکوپی ترمیم می‌شوند.
یکی از دلایل شایع درد شانه در بزرگسالان، پارگی تاندون‌های شانه یا همان پارگی روتاتور کاف است. پارگی روتاتور کاف باعث ضعف شانه و اختلال در انجام فعالیت‌های روزانه می‌شود.
روتاتور کاف شانه چیست؟
روتاتور کاف مجموعه‌ای از چهار عضله و تاندون‌های آن‌هاست که باعث تثبیت و محافظت از شانه می‌شود و به انجام حرکات شانه نیز کمک می‌کند. این عضلات از یک سمت به استخوان کتف و از سمت دیگر به سر استخوان بازو متصل هستند. عضلات روتاتور کاف مفصل شانه را احاطه کرده‌اند و سر استخوان بازو را در حفره کم‌عمق شانه محکم نگه می‌دارند.
پارگی روتاتور کاف
از جمله آسیب‌هایی که ممکن است به روتاتور کاف شانه وارد شود، پارگی یک یا چند تاندون روتاتور کاف است. پارگی روتاتور کاف ممکن است در ابتدا با علائم خفیفی همراه باشد. در صورتی که درمان و اصلاح فعالیت آغاز نشود، ممکن است تاندون به مرور فرسوده‌تر شود، پارگی بزرگ‌تر شود و در برخی بیماران به پارگی کامل و در درازمدت به آسیب مفصل شانه منجر شود.
پارگی روتاتور کاف تضعیف مفصل شانه را به دنبال دارد. در ابتدا درد در جلوی شانه است و کم‌کم به بازو نیز منتشر می‌شود، به‌طوری که انجام ساده‌ترین کارها مثل بالا بردن دست با مشکل روبه‌رو خواهد شد.
پارگی روتاتور کاف شانه به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود:
- پارگی جزئی: در این نوع پارگی، به تاندون آسیب وارد می‌شود، اما تاندون به‌طور کامل پاره نمی‌شود.
- پارگی کامل: در پارگی کامل روتاتور کاف، تاندون از محل اتصال خود در استخوان بازو جدا می‌شود و حفره‌ای در تاندون به وجود می‌آید.
علل پارگی روتاتور کاف
دو علت اصلی برای پارگی روتاتور کاف شانه وجود دارد: آسیب دیدن ناگهانی روتاتور کاف، یا آسیب تدریجی به علت استفاده بیش از حد از مفصل شانه و فرسودگی که پارگی دژنراتیو نیز نامیده می‌شود. مواردی که می‌توانند منجر به پارگی شوند عبارتند از:
- وارد شدن ضربه شدید و ناگهانی به شانه
- افتادن روی شانه
- وارد شدن ضربات خفیف و مکرر به شانه در طولانی‌مدت
- حرکت دادن غیراصولی شانه
- کشیدگی بیش از حد مفصل شانه
- بلند کردن مکرر اجسام سنگین یا بلند کردن ناگهانی اجسام سنگین
- وارد شدن فشار بیش از حد به شانه و روتاتور کاف
- انجام ورزش‌هایی مانند تنیس، بیس‌بال و وزنه‌برداری که در آن‌ها دست مکرراً بالای سر حرکت می‌کند
- افزایش سن: با افزایش سن، خون‌رسانی به تاندون‌ها کاهش می‌یابد و آسیب‌پذیرتر می‌شوند.
- استخوان‌سازی نابجا در محل مفصل شانه
- خارهای استخوانی
- استفاده بیش از حد از شانه حین ورزش و کار
برای آشنایی با سایر آسیب‌های ورزشی شایع، مقاله آسیب‌های ورزشی را بخوانید.
علائم پارگی روتاتور کاف
پارگی‌های ناگهانی با درد و ضعف زیادی در ناحیه شانه همراه‌اند، اما پارگی دژنراتیو ابتدا خفیف است و با گذشت زمان بیشتر می‌شود. شایع‌ترین علائم پارگی روتاتور کاف عبارتند از:
- احساس درد و ضعف شانه که هنگام حرکت دادن آن تشدید می‌شود
- درد شبانه، به‌ویژه هنگام خوابیدن روی شانه آسیب‌دیده
- حساسیت به لمس و فشار
- کاهش دامنه حرکتی شانه
- اختلال در عملکرد طبیعی شانه
- خشکی و سفتی شانه
- ناتوانی در بالا بردن دست بالاتر از سطح شانه
- صدا دادن شانه هنگام حرکت
- ضعف عضلات بازو و دست
پارگی روتاتور کاف چگونه تشخیص داده می‌شود؟
پزشک ارتوپد ابتدا با معاینه شانه، قدرت عضلات، دامنه حرکتی و محل درد را بررسی می‌کند. برای تأیید تشخیص و تعیین اندازه پارگی، معمولاً سونوگرافی یا ام‌آر‌آی (MRI) درخواست می‌شود و عکس رادیولوژی نیز برای بررسی خارهای استخوانی و آرتروز کمک‌کننده است.
درمان پارگی روتاتور کاف
تاندون پاره‌شده روتاتور کاف معمولاً خودبه‌خود به استخوان جوش نمی‌خورد، اما بسیاری از بیماران با درمان غیرجراحی بهبود قابل توجهی در درد و عملکرد پیدا می‌کنند. در مقابل، بی‌توجهی به پارگی‌های بزرگ یا پیشرونده ممکن است به شدیدتر شدن آسیب منجر شود. برای درمان از دو روش غیرجراحی و جراحی استفاده می‌شود:
روش درمان غیرجراحی پارگی روتاتور کاف
اگر پارگی روتاتور کاف کامل نباشد یا علائم بیمار خفیف باشد، معمولاً درمان با روش‌های غیرجراحی آغاز می‌شود. در این روش، پزشک ارتوپد استراحت و اصلاح فعالیت را به بیمار توصیه می‌کند. تجویز داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، تمرین‌های تقویتی و فیزیوتراپی از دیگر روش‌های غیرجراحی است. همچنین ممکن است پزشک ارتوپد برای کاهش درد و التهاب، به صورت موضعی استروئید تزریق کند.
روش درمان جراحی پارگی روتاتور کاف
در صورتی که علائم بیمار با روش‌های غیرجراحی بهبود پیدا نکند، یا پارگی کامل و به‌ویژه ناشی از آسیب ناگهانی در فرد فعال باشد، جراحی ترمیم روتاتور کاف پیشنهاد می‌شود. در بیشتر موارد جراحی به روش آرتروسکوپی انجام می‌شود. در مواردی که پارگی با آرتروسکوپی قابل ترمیم نباشد، روش جراحی باز یا در موارد پیشرفته همراه با آرتروز، تعویض مفصل شانه ممکن است توصیه شود.
جراحی پارگی روتاتور کاف به روش آرتروسکوپی
به علت پیشرفت روش‌های آرتروسکوپی، معمولاً از این روش برای جراحی پارگی روتاتور کاف استفاده می‌شود.
در این روش با ایجاد چند برش کوچک در محل مفصل شانه، آرتروسکوپ وارد مفصل می‌شود و پس از بررسی کامل مفصل، تاندون پاره‌شده با لنگرهای مخصوص (انکر) به استخوان دوخته می‌شود. این روش آسیب کمتری به بافت‌ها وارد می‌کند و بیمار معمولاً روند بهبودی اولیه آسان‌تری را طی می‌کند. جزئیات بیشتر را در مقاله آرتروسکوپی شانه بخوانید.
دوران نقاهت پس از ترمیم روتاتور کاف
پس از جراحی، معمولاً برای چند هفته از شانه‌بند استفاده می‌شود تا تاندون ترمیم‌شده فرصت جوش خوردن داشته باشد. فیزیوتراپی مرحله‌به‌مرحله، از حرکات غیرفعال تا تمرینات تقویتی، بخش اصلی بهبودی است و بازگشت کامل قدرت شانه ممکن است چند ماه طول بکشد. نکات عمومی مراقبت در مقاله مراقبت‌های بعد از جراحی‌های ارتوپدی آمده است.
عوارض درمان نکردن به‌موقع پارگی روتاتور کاف
اگرچه استراحت شانه برای بهبودی بیمار لازم است، بی‌حرکت ماندن شانه برای مدت طولانی عوارضی مانند خشکی شانه به دنبال دارد. درمان نکردن پارگی تاندون‌های شانه ممکن است منجر به ضعف دائمی شانه، بزرگ‌تر شدن پارگی، تحلیل عضلات، آرتروز و از دست رفتن دامنه حرکتی شانه شود.
جمع‌بندی
اگر در معرض آسیب دیدن روتاتور کاف شانه هستید، تمرینات منظم تقویت شانه می‌تواند به کاهش خطر آسیب کمک کند. بهتر است پارگی روتاتور کاف هرچه زودتر بررسی و درمان شود تا از پیشرفت آسیب و نیاز به جراحی شانه گسترده‌تر جلوگیری شود.
سوالات متداول
آیا پارگی روتاتور کاف خودبه‌خود خوب می‌شود؟
تاندون پاره‌شده معمولاً خودبه‌خود به استخوان جوش نمی‌خورد، اما در بسیاری از پارگی‌های جزئی، درد و عملکرد شانه با فیزیوتراپی و درمان غیرجراحی به‌طور قابل توجهی بهتر می‌شود.
آیا پارگی روتاتور کاف همیشه نیاز به جراحی دارد؟
خیر. جراحی بیشتر برای پارگی‌های کامل، پارگی‌های ناشی از آسیب ناگهانی در افراد فعال یا مواردی که با چند ماه درمان غیرجراحی بهتر نشده‌اند پیشنهاد می‌شود. تصمیم نهایی پس از معاینه و بررسی تصاویر گرفته می‌شود.
پارگی روتاتور کاف چگونه تشخیص داده می‌شود؟
با معاینه بالینی شانه و در صورت نیاز سونوگرافی یا ام‌آر‌آی. این بررسی‌ها نوع و اندازه پارگی را مشخص می‌کنند.
دوران نقاهت جراحی روتاتور کاف چقدر است؟
معمولاً چند هفته استفاده از شانه‌بند و سپس فیزیوتراپی مرحله‌ای لازم است. بازگشت کامل قدرت و عملکرد شانه ممکن است چند ماه طول بکشد و به اندازه پارگی و کیفیت تاندون بستگی دارد.
چه ورزش‌هایی برای پارگی روتاتور کاف مفید است؟
تمرینات کششی ملایم و تقویت عضلات روتاتور کاف و کتف، با کش یا وزنه سبک، معمولاً مفیدند؛ اما نوع و شدت تمرین باید توسط پزشک یا فیزیوتراپیست و متناسب با نوع پارگی تعیین شود.
برای مشاوره درباره درد و آسیب‌های مفصلی، می‌توانید از طریق صفحه تماس و رزرو نوبت با مطب دکتر امیر برزنونی، فوق تخصص جراحی لگن و مفصل ران، در ارتباط باشید.
