فهرست مطالب
آرتروسکوپی شانه یک جراحی بسته و کم‌تهاجمی است که در آن جراح با وارد کردن دوربینی کوچک به نام آرتروسکوپ از طریق چند برش چندمیلی‌متری، داخل مفصل شانه را می‌بیند و آسیب‌هایی مانند پارگی روتاتور کاف، پارگی لابروم، دررفتگی مکرر، گیرافتادگی و شانه منجمد را درمان می‌کند. درد کمتر، زخم کوچک‌تر و بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های سبک، مهم‌ترین مزایای آن نسبت به جراحی باز است.
در صورت آسیب مفصل شانه، پزشک ارتوپد روش‌های مختلفی را برای درمان در پیش می‌گیرد. اگر روش‌های بدون جراحی به بهبود بیمار منجر نشوند، پزشک ارتوپد به یکی از دو روش جراحی باز یا آرتروسکوپی شانه روی می‌آورد.
امروزه مزایای روش آرتروسکوپی شانه باعث شده است که این روش با استقبال زیادی مواجه شود. در این مقاله به چگونگی انجام آن، مزایای این روش نسبت به بقیه روش‌ها و آسیب‌هایی که آرتروسکوپی شانه می‌تواند درمان کند پرداخته‌ایم.
آرتروسکوپی شانه چیست؟
آرتروسکوپی نوعی جراحی بسته است که در آن پزشک ارتوپد به تشخیص و درمان مشکلات درون‌مفصلی می‌پردازد. لغت آرتروسکوپی از دو کلمه یونانی آرترو به معنای مفصل و اسکوپین به معنای نگاه کردن گرفته شده است. در واقع در این روش با وارد کردن دوربینی کوچک به نام آرتروسکوپ، درون مفصل مشاهده و بررسی می‌شود.
مفصل شانه یکی از پیچیده‌ترین و پرتحرک‌ترین مفاصل بدن است. طی آرتروسکوپی شانه، جراح شانه آرتروسکوپ را وارد مفصل می‌کند و با بررسی مفصل، به تشخیص و درمان بیماری می‌پردازد.
آرتروسکوپی شانه چگونه انجام می‌شود؟
این عمل معمولاً با بیهوشی عمومی و گاهی همراه با بی‌حسی ناحیه‌ای شانه انجام می‌شود. جراح شانه ابتدا با ایجاد برش کوچکی آرتروسکوپ را وارد مفصل شانه می‌کند. سپس تصاویری که این دوربین ثبت می‌کند روی مانیتور نمایش داده و بررسی می‌شوند. پس از تشخیص، جراح با ایجاد یک تا سه برش کوچک دیگر و با کمک ابزارهای مینیاتوری، بخش‌های آسیب‌دیده مفصل را ترمیم می‌کند.
آرتروسکوپی شانه چه مزیت‌هایی دارد؟
دلایل زیادی باعث شده است که پزشکان در بسیاری از موارد این روش را به عمل باز شانه ترجیح دهند. این دلایل عبارتند از:
- آرتروسکوپ یا همان دوربین کوچک، امکان بررسی تمام قسمت‌های مفصل را فراهم می‌کند، به‌طوری که آسیب‌ها کمتر از چشم جراح شانه دور می‌مانند.
- در این روش برخلاف جراحی باز، برش‌های کوچکی ایجاد می‌شود؛ در نتیجه بیمار معمولاً درد کمتری حس می‌کند و دوره بهبودی اولیه کوتاه‌تر است.
- تشخیص، درمان و بهبودی با کمک این روش آسان‌تر و سریع‌تر شده است.
- پیشرفت در تکنولوژی، ابزار و روش‌های آرتروسکوپی باعث شده است که آرتروسکوپی شانه روزبه‌روز ارتقا پیدا کند.
- در این روش آسیب کمتری به بافت‌های اطراف مفصل شانه وارد می‌شود و در نتیجه ناراحتی‌های بعد از عمل نیز کمتر است.
چه آسیب‌هایی را به کمک آرتروسکوپی شانه می‌توان درمان کرد؟
در مواردی که روش‌های بدون جراحی تأثیری در روند درمان بیمار نداشته باشد، آرتروسکوپی شانه توصیه می‌شود. آسیب‌هایی که با این روش درمان می‌شوند به شرح زیرند:
- خارهای استخوانی
- شانه منجمد
- آسیب به بافت اطراف حفره شانه
- آسیب به تاندون دوسر بازو
- آرتروز
- پارگی روتاتور کاف
- پارگی لابروم
- بی‌ثباتی شانه
- سندروم گیرافتادگی شانه
- آسیب به غضروف‌های مفصلی
انواع جراحی‌های آرتروسکوپی شانه
جراحی‌های رایج آرتروسکوپی شانه عبارتند از:
- ترمیم تاندون شانه
- ترمیم روتاتور کاف
- برداشتن یا ترمیم لابروم
- ترمیم رباط‌ها
- برداشتن بافت متورم یا غضروف شل
- ترمیم یا جراحی دررفتگی مکرر شانه
عمل‌های جراحی دیگری مانند برداشتن کیست، برداشتن فشار از روی عصب و ترمیم برخی شکستگی‌ها نیز با آرتروسکوپی شانه انجام‌پذیرند. اما همچنان برای جراحی‌هایی مانند تعویض مفصل شانه باید از روش جراحی باز استفاده شود. برای آشنایی با سایر جراحی‌های این ناحیه، مقاله چه زمانی احتیاج به جراحی شانه داریم؟ را بخوانید.
مراقبت‌های پس از عمل جراحی آرتروسکوپی شانه
بسیاری از بیماران پس از چند ساعت مراقبت در بیمارستان، در همان روز یا روز بعد مرخص می‌شوند. اگرچه بهبودی پس از آرتروسکوپی معمولاً سریع‌تر از عمل جراحی باز است، اما ممکن است بهبودی کامل شانه چند هفته تا چند ماه طول بکشد. در این دوره مراقبت‌های پس از عمل اهمیت ویژه‌ای دارند:
- برای کاهش درد و التهاب می‌توانید از کمپرس یخ استفاده کنید.
- مراقب باشید که رطوبت به محل زخم و پانسمان نفوذ نکند.
- داروهای تجویزشده توسط پزشک را سر وقت مصرف کنید.
- در صورت توصیه پزشک از شانه‌بند استفاده کنید.
- بسیاری از بیماران در هفته‌های اول در حالت نیمه‌نشسته راحت‌تر می‌خوابند؛ وضعیت خواب را طبق توصیه پزشک تنظیم کنید.
- پس از پایان دوره اولیه نقاهت و کاهش درد، برای انجام حرکات ورزشی از پزشک و فیزیوتراپیست مشاوره بگیرید.
نکات عمومی بیشتر در مقاله مراقبت‌های بعد از جراحی‌های ارتوپدی آمده است.
دوره بازتوانی جراحی آرتروسکوپی شانه
درد و تورم در هفته‌های اولیه پس از آرتروسکوپی شانه طبیعی است. استفاده از کمپرس یخ و جدی گرفتن توصیه‌های پزشک ارتوپد باعث می‌شود که این دوره سریع‌تر و بهتر طی شود.
برای برگشتن به فعالیت‌های روزانه به یک برنامه ورزشی نیاز دارید تا شانه دوباره قدرت بگیرد. این برنامه باید با مشورت پزشک ارتوپد و فیزیوتراپیست تنظیم شود. پس از ترمیم تاندون یا لابروم، معمولاً حرکات به‌تدریج و مرحله‌به‌مرحله آزاد می‌شوند.
عوارض آرتروسکوپی شانه
با اینکه آرتروسکوپی شانه به‌طور کلی جراحی کم‌عارضه‌ای است، ممکن است درصد کمی از افراد دچار عوارضی شوند. این عوارض به شرح زیرند:
- عفونت محل زخم
- خونریزی بیش از حد در مفصل
- آسیب به عروق خونی یا اعصاب اطراف
- ایجاد لخته خون
- خشکی و سفتی شانه پس از عمل
احتمال بروز این عوارض کم است و در افراد مختلف متفاوت است. در صورت تب، ترشح از زخم، درد رو به افزایش یا بی‌حسی دست، با پزشک خود تماس بگیرید.
جمع‌بندی
آرتروسکوپی شانه به علت درمان دقیق، برش‌های کوچک و دوره بهبودی کوتاه‌تر، در بسیاری از آسیب‌های شانه بر روش‌های باز ترجیح داده می‌شود. همچنین پیشرفت علم و تکنولوژی باعث شده است که این روش بیش از پیش موفق عمل کند. انتخاب روش مناسب برای هر بیمار پس از معاینه حضوری و بررسی تصاویر انجام می‌شود.
سوالات متداول
آیا آرتروسکوپی شانه درد دارد؟
عمل با بیهوشی انجام می‌شود و بیمار در طول جراحی دردی حس نمی‌کند. درد پس از عمل معمولاً کمتر از جراحی باز است و با دارو، یخ و استراحت کنترل می‌شود.
دوران نقاهت آرتروسکوپی شانه چقدر است؟
بازگشت به کارهای سبک معمولاً طی چند هفته ممکن است، اما بهبودی کامل، به‌ویژه پس از ترمیم تاندون یا لابروم، ممکن است چند ماه طول بکشد.
بعد از آرتروسکوپی شانه چه مدت باید شانه‌بند ببندیم؟
مدت استفاده از شانه‌بند به نوع جراحی بستگی دارد. پس از ترمیم‌هایی مانند روتاتور کاف یا لابروم معمولاً چند هفته لازم است، اما زمان دقیق را جراح تعیین می‌کند.
فرق آرتروسکوپی شانه با جراحی باز چیست؟
در آرتروسکوپی جراحی از طریق چند برش کوچک و با دوربین انجام می‌شود و آسیب بافتی کمتری دارد، در حالی که در جراحی باز برش بزرگ‌تری ایجاد می‌شود. برخی جراحی‌ها مانند تعویض مفصل شانه همچنان به روش باز انجام می‌شوند.
برای مشاوره درباره آسیب‌های مفصلی و یافتن مسیر درمان مناسب، می‌توانید از طریق صفحه تماس و رزرو نوبت با مطب دکتر امیر برزنونی، فوق تخصص جراحی لگن و مفصل ران، در ارتباط باشید.
